Word Origins | Kuruş, Lira, Para

Mavi Boncuk |

Kuruş:  i. (< ġuruş[1]\, Alm. Groschen < Lat. denarius grossus “büyük sikke”)

The Turkish word kuruş (Ottoman Turkish: قروش, kurûş); Greek: γρόσι, grosi; plural γρόσια, grosia) is derived from the French gros ("heavy"), which itself is derived from the Latin grossus ("thick").[citation needed] It is cognate with the German Groschen and Hungarian garas..

1. 1 liranın yüzde biri değerindeki Türk para birimi, guruş: Dokuz kuruş bu hasır, siz sekiz verin haydi / Pazarlık etmeyelim bir kuruş için şimdi (Mehmet Âkif – Ö.T.S.). Elime üç beş kuruş geçer / Karnım doyar benim de (Orhan V. Kanık).

2. Osmanlı Devleti zamânında kesilen bir para: Ecnebiden me’huz olduğu isminden mâlûm olan kuruş, evâil-i saltanat-ı seniyyede “beyaz” ve “kızıl” namları ile iki nevi olarak istîmal olunur idi (Takvîm-i Meskûkât-ı Osmâniyye’den). Osmanlı kuruşu kesilmeden evvel Osmanlı memleketlerinde ecnebi kuruşlar da tedâvül etmekte idi (İsmâil H. Uzunçarşılı). Altın olanlarına “kızıl kuruş”, gümüşlerine de “beyaz kuruş” denilirdi. XVII. yüzyıldan bu yana kesilen ve türlü adlarla anılan kuruş, Sultan Mecid zamânında hâlis gümüşten ve yarım dirhemden eksik olmak üzere karar kılmıştı (Orhan Ş. Gökyay).

Kuruş kuruş: Tek kuruşuna kadar. 

Kuruşu kuruşuna: Tam ve doğru hesaplanmış olarak.

also gurush, ersh, gersh, grush, grosha, and grosi, are all names for currency denominations in and around the territories formerly part of the Ottoman Empire. The variation in the name stems from the different languages it is used in (Arabic, Amharic, Turkish and Greek) and the different transcriptions into the Latin alphabet. In European languages, the kuruş was known as the piastre.

Today the kuruş (pl. kuruşlar) is a Turkish currency subunit, with one Turkish lira equal to 100 kuruş as of the 2005 revaluation of the lira. Until the 1844 subdivision of the former Ottoman gold lira, the kuruş was the standard unit of currency within the Ottoman Empire, and was subdivided into 40 para or 120 akçe.

Lira: i. (İtal. lira “gümüş para birimi” < Fr. livre < Lat. libra)

1. Yüz kuruştan ibâret Türk para birimi: Şu bir lirayı da al, bu gece harçlık et (Ahmed Midhat Efendi). Yüz lira maaşlı kibar bir adam (Orhan V. Kanık).

2. Bâzı ülkelerde para birimi: “On Mısır lirasına satıldı.”

3. Eskiden 7 gram ağırlığındaki altın sikke.

Para: Money[2]EN i. (Fars. pāre “parça, gümüş parçası”ndan) [Kelime Türkçe’den Balkan dillerine de geçmiştir]
1. Alış verişte ödeme aracı olarak kullanılmak üzere devlet tarafından basılıp tedâvüle çıkarılan, üzerinde îtibârî değeri yazılı kâğıt veya mâden: Bilirsin, bende para olduğu vakit hiç esirgemem (Ahmed Midhat Efendi). Bir ihtiyar, toplanan sadaka parasıyle her gün işkembe alır (…) kuşlara dağıtır (Ahmet Hâşim). Aldığı parayı son kuruşuna kadar sarfettikten sonra eve dönerdi (Ahmet H. Tanpınar).
2. teşmil. Servet, zenginlik: “Onunla parası için evlendi.”
3. eski. Kuruşun kırkta biri.

Para babası: Parası çok olan, zengin, varlıklı kimse. 

Para bağlamak: Parasını bir işe yatırmak: “O kadar para bağladım, daha bir sonuç alınmadı.” 

Para basmak: Mâdenî veya kâğıt para çıkarmak.

Para bozmak: Büyük parayı ufak paralarla değiştirmek. 

Para canlı (canlısı): Parayı aşırı derecede seven, paraya çok düşkün olan kimse: … Cenânî (…) Türkçe kadar Arap ve Fars dillerinde de manzum söz söyleyebilen, zarif, hoşsohbet, nüktedan bir adamdı. Lâkin fazlaca para canlıydı (Sâmiha Ayverdi). 

Para çekmek:
1. Bir yere yatırılmış paranın bir miktârını geri almak: İki kişiye, şehrî yirmişer mecîdiyeden kırk mecîdiyeye kadar para çekmek salâhiyeti verildi (Hâlit Z. Uşaklıgil).
2. mec. Birinden çeşitli yollarla para almak, para sızdırmak. 

Para çıkarmak: (Devlet) Para basıp tedâvüle çıkarmak. 

(–ye) Para dememek: Söz konusu olan parayı küçümsemek, az bulmak: “Bir milyara para demez.” 

Para dökmek: Çok para harcamak. 

(Bir işte, bir yerde): Helal Hanım, “Bu ayaklarla üst katlara varıp inemem” dediği için, yüklü para döküldü. Erkân odası kadar büyük bir odayla, Helal Hanımın yıllardan beri hizmetini gören Alma Kızın odası oldu, koskoca ahır (Ayla Kutlu). 

Para dönmek: Bir işin yapılabilmesi için rüşvet verilmek. 

Para etmek: Satıldığında iyi para getirmek: Balık para ediyor (Sait Fâik). Birkaç sene evvel mısır ekmişler. Mısır para etmişti (Sait Fâik). 

Para etmemek:
1. Değeri kadar para getirmemek: Vazgeç dedi, para etmez (Reşat N. Güntekin).
2. Bir etkisi olmamak, bir işe yaramamak: Babamın pâdişahlığı para etmedi (Eflâtun C. Güney). Sizin tedbirleriniz, ceht ve gayretiniz para etmez (Hüseyin R. Gürpınar). Güzelliğin on par’etmez / Bu bendeki aşk olmasa (Âşık Veysel). 

Para getirmek: Kazanç sağlamak. 

Para içinde yüzmek: Çok parası olmak: Para içinde yüzdüler, ama tutmadılar (Sait Fâik). Para ile değil: Çok ucuz, sanki bedâva. 

Para ile değil, sıra ile: Her şey para ile elde edilemez, hak parası olanın değil sırası gelenindir. 

Para (Parasını) kaptırmak:
1. (Birine) Geri alamayacağı halde aldanıp para vermek.
2. Parasını çaldırmak. 

Para kesmek:
1. Para basmak.
2. mec. Çok para kazanmak, para kırmak. 

Para kırmak: Çok para kazanmak, para kesmek: Ne doktoru olacaktı? En iyisi kadın doğumdu. Para kırıyorlardı (Vedat Türkali).  

Para koparmak: Para sızdırmak. 

Para pul: Para ve para edebilecek şey: Söylenen şeyler içinde, belediyelerimizin (…) para pul istemeyen yapılabilecek bir sürü hizmetleri olduğu meydana çıktı (Burhan Felek). Pırtık pardesüsünün cebinde topu topu üç beş tâne nikel parçası vardı, doğrusunu isterseniz para pul da umûrunda değildi (Târık Buğra). 

(Bir şey için birine) Para saymak: Bir şeye sâhip olmak için gereken ödemeyi yapmak, bedelini tam olarak ödemek: “Bu makineye dünyânın parasını saydım, dikkatli kullan.” Affan dedeye para saydım / Sattı bana çocukluğumu (Câhit S. Tarancı). 

Para sızdırmak (koparmak): Kandırarak, gözdağı vererek veya zaafından faydalanarak birinden para elde etmenin yolunu bulmak. 

Para tutmak: Parasını olur olmaz yerlere harcamayıp biriktirmek: Ben elime geçen paraları tutmuş olsaydım… (Ahmed Midhat Efendi). Tabiatım da kötü, para tutmasını bilmiyorum (Mahmut Yesâri).

 Para tuzağı: İnsana boşuna para harcatan şey: Zilli davullardan, fenerli îlânlar, bayraklı resimlerden kurulmuş bu para tuzakları mütemâdiyen işliyor… (Reşat N. Güntekin). Bunlar dalavere hep, hep para tuzağı (Sait Fâik). 

Para vurmak: Emek çekmeden çok para kazanmak. 

Para yapmak: Para biriktirmek: Yine elhamdülillâh biraz para yaptım (Sait Fâik). 

Para yatırmak:
1. Gerektiğinde almak üzere bir yere (özellikle bankaya) para koymak.
2. İleride bir menfaat sağlamak üzere bir işe veya bir yere para vermek. 

Para yedirmek:
1. Hakkı olmadığı, yasa dışı olduğu halde bir işi yapması için bir kimseye para vermek: Çünkü o zümre esnafa kadar para yediriyor (Burhan Felek). Eğer o temsilci, devleti çökertecek kilit noktalarına para yedirerek malı satmışsa rüşvet tâbiri ancak oradan îtibâren kullanılır (Rauf Tamer).
2. Zaaf duyduğu bir kimsenin keyfî isteklerini yerine getirmek için çok para harcamak. 

Para yemek:
1. Çalıştığı yerden hîleli yollarla para çekmek veya görevinin imkânlarını kullanarak bir işi yapmak için birinden para almak.
2. Zevki ve keyfi için bol para harcamak: Ben dün gece hovardalıkta idim. Maksim’e gittim, para yedim (Peyâmi Safâ). Bizde para yemenin, lüks ve sefâhetin en yaygın şekli otomobille gezmek (Reşat N. Güntekin). 

Paradan çıkmak: Para harcamak zorunda kalmak, masraftan çıkmak: Canım ne lüzum var, paradan çıkıyorsun diye beni âdeta azarlıyor (Reşat N. Güntekin). 

Paranın üstü: Satın alınan şeyin tutarı ödendikten sonra artakalan para: Kitapçı paranın üstünü verdi (Ahmet H. Tanpınar). 

Paranın yüzü sıcak: Para çekicidir, kolay kolay reddedilemez. 

Parası ile rezil olmak: Bir yığın para sarfettiği halde sonunda hüsrâna uğramak, kötü durumlarla karşılaşmak: Böyledir bu işler, kimseyi memnun edemezsin; üstelik paranla rezil olursun (Rauf Tamer). 

Parasını çıkarmak: Ödediği para kadar menfaat sağlamış olmak, masrafını çıkarmak: Bezirgânlardan bildiğime satar, parasını çıkarırım (Ahmed Vefik Paşa). 

Parasını kesmek: (Birine) Verilecek paranın bir miktârını vermemek: Gecikirsem paramı keserler (Refik H. Karay). 

Parasını (Parayı) sokağa atmak: Değeri olmayan bir mala para vermek veya parasını boş yere harcamak. 

(Birinin) Parasını yemek: (O kimsenin) Parası ile geçinmek, onun parasını kendisi için harcamak: Evet evet, söylemiştir, evet parasını yediğimi de iddia etmiştir (Yâkup K. Karaosmanoğlu – Ö.T.S.). 

Paraya çevirmek: Elindeki mal veya eşyâyı para hâline dönüştürmek. Paraya kıymak: Alınması, yapılması çok istenen bir şey için ödenmesi gereken para fazla da olsa vermekten kaçınmamak: Paraya kıydım, tomofile (otomobil) bindim. O yana bu yana seğirttim, velâkin bir iyice tadına varamadık ki dedi (Rûşen E. Ünaydın). 

Paraya para (pul) dememek:
1. Çok parası olmak, çok para kazanır durumda olmak.
2. Çok para harcar olmak. 

Parayı denize atmak: Boşuna, işe yaramayacak şekilde para harcamak, israf etmek.

 Parayı ezmek: Harcayıp bitirmek: On beş güne varmaz, gider parayı alır, İstanbul yolunu tutarım. Paraları bir haftada ezerim (Sait Fâik). Birbirimizi süngü-kilit kilitlemezsek bu parayı ezer, yarın sabah Bursa vapuruna binemeyiz (Sait Fâik). 

Parayı mezara mı götüreceksin?: Cimrilik eden kimselere, “Para harcanmak içindir, öldükten sonra işe yaramaz” anlamında söylenir.

[1] There is a relationship between our currency and scales. The Turkish Lira comes from the term Liret, which the Italians used in the past. Liret is derived from the Latin word libra, meaning scale. The British use Pound as a measure of weight, the abbreviation for this weight unit is lb, and it comes from the expression libra pondo. Libra: Scales Pondo: Weight In the past, silver coins were weighed in Pounds when they were used in large payments and expressed as "Pounds of Sterling". 

The British currency also comes from the words in this expression. The symbol of the pound sterling, £, consists of a capital l with a single line through it. The l of Libra. The scale / weight unit relationship is also present in the German Mark. The name of the currency units is derived from the Marc/mörk weight unit. In the past, since coins were made of materials such as gold and silver, their values ​​were determined by their weight. For example, the weight of a Sterling metal coin was 33 grams. Therefore, coins were weighed in jewelry and therefore banking environments, and their correct weight was confirmed. The weight units in their names were given for this reason. Sometimes these gold and silver coins would be “corrupted” by people by removing chips from their edges. 

This is where the term “corrupting money” or “changing money” comes from. To prevent this, mints would make serrations on the edges of the coins. The serrations on the edges of the metal coins come from. The weights of pounds and libras actually correspond to the weight of the silver represented by the currency, which is approximately 450 grams. In the past, especially during the Ottoman period, when the gold and silver in the treasury decreased, the fineness of the coins began to be lowered, and this caused the currency to lose value. Just like today, new money is printed without a backing. For this reason, the akçe rapidly lost value and was replaced by gross, or kuruş (Groschen, also used in the former German states). In the following years, when the Ottoman kuruş was devalued and lost value for similar reasons, this time the Libra or Liret used by the Italian states began to be used in the Turkish economy. In other words, from the very beginning, the money always corresponded to 450 grams of gold or silver. The word origin of Kuruş: "Denarius Grossus", meaning "thick dinar". The money equivalent to 12 silver dinars. Later, the denarius from Rome was gone, only grossus remained. 

It was grosch (or plural groschen) in German, then ğuruş in Turkish, and finally kuruş. Kuruş was not a unit of 100th of lira, but a currency in its own right at the beginning. The dirham, which is both a currency and a unit of measurement, comes from the Greek drachma. According to Wikipedia Greek, it passed to Ottoman from Persian, to Persian from Arabic, and to Arabic from Greek. The dirham, dirham or dirhm was a silver coin and is still used in many Arab countries. It is also the relevant unit of mass. 

Its name derives from the ancient Greek currency, the drachma. The origin of the dirham: "A handful, a handful". When the root of the word dirham is "hand", the word "abdest" meaning hand water comes to mind; however, since there is no phonetic similarity except for the "d" sound, it is difficult to say whether there is an etymological relationship despite the semantic connection (Erhan Şimşek)

[2] money (n.)

mid-13c., monie, "funds, means, anything convertible into money;" c. 1300, "coinage, coin, metal currency," from Old French monoie "money, coin, currency; change" (Modern French monnaie), from Latin moneta "place for coining money, mint; coined money, money, coinage."

This is from Moneta, a title or surname of the Roman goddess Juno, near whose temple on the Capitoline Hill money was coined (and in which perhaps the precious metal was stored). The name is said to be from monere "advise, warn, admonish" (on the model of stative verbs in -ere; see monitor (n.)), by tradition with an etymological meaning "admonishing goddess," which is sensible, but the etymology is difficult. A doublet of mint (n.2)).

Extended by early 19c. to include paper recognized and accepted as a substitute for coin. The highwayman's threat your money or your life is attested by 1774. Phrase in the money (1902) originally referred to "one who finishes among the prize-winners" (in a horse race, etc.). The challenge to put (one's) money where (one's) mouth is is recorded by 1942 in African-American vernacular.

Money-grub for "avaricious person, one who is sordidly intent on amassing money" is from 1768; money-grubber is by 1835. The image of money burning a hole in someone's pocket is attested from 1520s (brennyd out the botom of hys purs).

I am not interested in money but in the things of which money is the symbol. [Henry Ford]

money (n.) mid-13c., monie, "funds, means, anything convertible into money;" c. 1300, "coinage, coin, metal currency," from Old French monoie "money, coin, currency; change" (Modern French monnaie), from Latin moneta "place for coining money, mint; coined money, money, coinage."

This is from Moneta, a title or surname of the Roman goddess Juno, near whose temple on the Capitoline Hill money was coined (and in which perhaps the precious metal was stored). The name is said to be from monere "advise, warn, admonish" (on the model of stative verbs in -ere; see monitor (n.)), by tradition with an etymological meaning "admonishing goddess," which is sensible, but the etymology is difficult. A doublet of mint (n.2)).

Extended by early 19c. to include paper recognized and accepted as a substitute for coin. The highwayman's threat your money or your life is attested by 1774. Phrase in the money (1902) originally referred to "one who finishes among the prize-winners" (in a horse race, etc.). The challenge to put (one's) money where (one's) mouth is is recorded by 1942 in African-American vernacular.

Money-grub for "avaricious person, one who is sordidly intent on amassing money" is from 1768; money-grubber is by 1835. The image of money burning a hole in someone's pocket is attested from 1520s (brennyd out the botom of hys purs).

I am not interested in money but in the things of which money is the symbol. [Henry Ford]

mint (n.2) place where money is coined, early 15c., from Old English mynet "coin, coinage, money" (8c.), from West Germanic *munita (source also of Old Saxon munita, Old Frisian menote, Middle Dutch munte, Old High German munizza, German münze), from Latin moneta "mint". An earlier word for "place where money is coined" was minter (early 12c.). General sense of "a vast sum of money" is from 1650s. Mint-mark, "mark placed upon a coin to indicate the mint where it was struck," is from 1797.